Als je weet hoe littekens ontstaan, kun je er beter tegen vechten

Onderzoek naar littekenbeperking

Dr. Antoon van den Boogaerdt is onderzoeker in hart en nieren, met één groot doel: Zoveel mogelijk de littekenvorming bij brandwonden beperken. In september 2004 promoveerde dr. Van den Boogaerdt op zijn onderzoek naar het ontstaan van littekens. ‘Als je weet hoe littekens ontstaan, kun je er beter tegen vechten’, zegt Van den Boogaerdt.

Van den Boogaerdt werkt hij de onderzoeksgroep van de Vereniging Samenwerkende Brandwondencentra Nederland (VSBN), de verzelfstandigde onderzoeksafdeling van de Brandwonden Stichting. Met enige trots vertelt hij over het onderzoek van de afgelopen vier jaar. ‘Samen met mijn collega's zochten we naar de oorzaak waarom bij diepere brandwonden de littekenvorming groter is. We weten dat je voor het herstel van de huid bepaalde cellen, de fibroblasten, nodig hebt. We hebben ontdekt dat de fibroblasten uit de verschillende huidlagen elk ook verschillende eigenschappen hebben. De fibroblasten uit de bovenste huidlagen zijn beter geschikt om goede nieuwe huid aan te maken, dan de fibroblasten uit de diepere onderliggende vetlaag.
Als fibroblasten uit de vetlaag nieuwe huid moeten gaan aanmaken, levert dat vaak lelijke littekens op.’

Diepte van de verbranding

 



2e graads: huidfibroblasten gaan naar wondgebied voor genezing
3e graads: behalve huifibroblasten gaan ook vetfibroblasten naar wondgebied voorgenezing


‘Bij de genezing van een tweedegraads, ondiepe, brandwond spelen alleen de huidfibroblasten uit de lederhuid een rol', vertelt Van van den Boogaerdt. ‘Bij een diepere derdegraads verbranding doen ook de vetfibroblasten mee aan de genezing: Van den Boogaerdt en zijn collega's bekeken de verschillende eigenschappen van de fibroblasten uit de lederhuid en de vetlaag.




vetfibroblasten zorgen voor meer samentrekking



De functie van fibroblasten is onder andere het maken van bindweefsel, een soort lijmstof die de cellen van een weefsel bij elkaar houdt en die stevigheid aan het weefsel geeft. Eén van de fibroblasteigenschappen waar Van den Boogaerdt naar keek, is het samentrekken van het bindweefsel. Van den Boogaerdt : ‘Als het bindweefsel meersamentrekt, ontstaan er grotere littekens. We zagen dat vetfibroblasten voor veel meer samentrekking zorgen dan de huidfibroblasten. Een negatieve eigenschap dus, als het om littekenvorming gaat.

 



vetfibroblasten zorgen voor een slechtere afbraak van collageen




Ook werd gekeken hoe het bindweefsel onderling verbonden was. Van den Boogaerdt legt uit: 'Hoe sterker het bindweefsel aan elkaar zit, hoe stugger de genezen huid wordt. Het blijkt dat vetfibroblasten voor een veel stuggere verbinding zorgen, dan de huidfibroblasten. Weer een negatieve eigenschap dus.




vetfiobroblasten zorgen voor een slechtere afbraak van collageen



‘De vetfibroblast heeft nog meer negatieve eigenschappen. Om de flexibiliteit van weefsel te bevorderen worden bindweefselcellen telkens afgebroken en weer opnieuw opgebouwd. Dat afbreken, ook wel ‘knippen’ genoemd, gebeurt met behulp van bepaalde enzymen. Uit ons onderzoek blijkt dat die enzymen minder effectief werken als vetfibroblasten aanwezig zijn. En wordt er dus minder afgebroken. Zo ontstaat er dus teveel bindweefsel, dat minder flexibel is.’

opperhuid groeit moeilijker dicht over vetfibroblasten




Als laatste noemt dr. Van den Boogaerd de eigenschap dat de opperhuid (het bovenste laagje) slechter dichtgroeit over bindweefsel met vetfibroblasten dan over huidfibroblasten. 'Om een wond goed te genezen, moet er over het gemaakte bindweefset weer een mooie opperhuid groeien. De opperhuid en de lederhuid zijn door een tussenlaagje met elkaar verbonden. Dat tussenlaagje wordt beter gevormd door huidfibroblasten. Bij vetfibroblasten wordt het tussenlaagje slechter gevormd en komt er dus ook geen (mooie) opperhuid

Samenvattend lijkt het duidelijk: 'De verschillende processen die een rol spelen bij de genezing van een wond, worden negatief beïnvloed door de vetfibroblasten. Dat is een mooie constatering, We weten nu dat we de vetfibroblasten uit het genezingsproces moeten weren.'
Een kleine, maar niet onbelangrijke stap op weg naar een wondgenezing met zo min mogelijke littekens. Inmiddels is de onderzoeksgroep al weer bezig met een vervolgonderzoek dat antwoord moet geven op de vraag: Hoe weren we de vetfibroblasten uit de wondgenezing en hoe krijgen we de huidfibroblasten juist in de wond?

Copyright VSBN, De VSBN wordt gesubsidieerd door de Brandwonden Stichting