Ulcus cruris en compressietherapie

- behandelingsprotocol ulcus cruris
- diagnostiek
- behandeling
- evaluatie
- nazorg ulcus dicht
- protocol ulcus cruris/ambulante compressietherapie
- ambulante compressietherapie materialenlijst

Inleiding
In dit stuk gaan we ervan uit dat de patiënt een ulcus cruris heeft op basis van veneuze insufficiëntie.
Een behandelingsprotocol is opgenomen, waarvan het onderdeel ambulante compressietherapie nader wordt uitgewerkt.

Behandelingsprotocol Ulcus Cruris
(op basis van veneuze insufficiëntie)


DIAGNOSTIEK
Doel: Vaststellen diagnose
Anamnese

Voorgeschiedenis :
- trombose - tromboflebitis
- varices - onderbeentrauma
- claudicatioklachten - lymfoedeem
- ingrepen aan vaatstelsel van bekken en/of benen
- eerder doorgemaakte ulcus cruris

Risicofactoren :
- immobiliteit - langdurig staan
- paresen - diabetes mellitus
- decompensatio cordis - nicotinegebruik
- overgewicht - hypertensie
- slechte voedings- en/of hydratietoestand

Lichamelijk onderzoek
- "putjes"oedeem
- spataderen en kleinere paarsrode vaatjes
- ulcus vaak aan de enkelknobbel aan de binnenzijde van het been
- wondbodem deels geel, deels roze-rood
- normale warmte, soms wat blauwe voet
- na druk met de duim op de voet verdwijnt de witte afdruk weer binnen enkele seconden (normale capillaire refill)
- de huid van het onderbeen is plaatselijk vaak bruin en/of wit verkleurd en tevens verhard
- buiten deze plekken is de huid glanzend en strak gespannen

Consult/verwijzing
- aanvullende diagnostiek/onderzoek bijv. twijfel tussen arteriële /veneuze insufficiëntie
- overwegend arteriële insufficiëntie
- neurologische afwijkingen (bijv. diabetische neuropathie)
- maligniteit

BEHANDELING

Doelen
-Genezen van het ulcus cruris
-Oedeem verdrijven en oedeemvrij houden van het been

Wondbehandeling
- Zie protocol algemene wondbehandeling

Ambulante compressietherapie
- ambulante compressietherapie m.b.v. korte rekzwachtels (zie zwachteltechniek m.b.v. korte rekzwachtel)
- frequentie : 2-3x per week, nadat het oedeem is weggezwachteld ca. 1x per week
- voorwaarde : patiënt moet voldoende kunnen lopen

Voorlichting/preventie
- oorzaak ulcus - kleding/schoeisel
- werking compressietherapie - veiligheid in/om huis
- beweging - warmte vermijden
- voeding - roken vermijden
- verzorging

EVALUATIE

Doelen
- Binnen ca 2 weken moet oedeem verminderen
- Binnen ca 2 maanden moet er een duidelijke genezingstendens zijn

Voldoende resultaat Onvoldoende resultaat
doorgaan met behandeling mogelijke oorzaken
- onjuiste diagnose gesteld : aanvullend diagnostisch centrum
- wondbehandeling past niet bij stadium van wond zie protocol algemene wondbehandeling protocol algemene wondbehandeling
- infectie; kweek evt. antibiotica
- vermindering algehele conditie patiënt; probleemverheldering, afhankelijk daarvan maatregelen nemen nemen

NAZORG/ULCUS DICHT

Doel
- het voorkomen van een recidief ulcus
- het oedeemvrij houden van het been

Therapeutische elastische kous, tenminste compressieklasse II.

Protocol ulcus cruris/ambulante compressietherapie

Zwachteltechniek m.b.v. korte rekzwachtel (volgens cbo)

Doel
oedeem verdrijven

Algemene Principes :
- gebruik 2 zwachtels per onderbeen: 1 rechts­om en 1 linksom
- de zwachtelrol wordt zo gehanteerd dat men in de zwachtelrol kijkt;
- de zwachtelrol kleeft als het ware aan het been, de zwachtel is dus kort en volgt de vorm  van het been;
- de druk neemt iets af van de tenen naar de knie, de hoogste druk bevindt zich vlak boven de enkelknobbel;
- tijdens het zwachtelen van de voet staat deze haaks op de enkel (maximale dorsaalflexie)
hiertoe laat je de patiënt zijn tenen naar de neus trekken;
- hou tijdens het zwachtelen een gelijkmatige spanning op de rol, waarbij de duim in de
breedte van de rol ligt;
- polsteren van het been is nodig om drukgevoelige plaatsen zoals botuitsteeksels,
scheenbeenranden en achillespezen te beschermen, holten te egaliseren en omgekeerd
om plaatselijk aanvullende druk uit te oefenen.

Techniek
- de eerste zwachtel loopt over de voet, van de binnenkant van de voet naar de buitenkant,
iets voorbij de zijkant van de voet. Wanneer er veel oedeem op de voorvoet aanwezig is,
kan een tweede circulaire toer handig zijn;
- vervolgens een slag naar de hiel, waarbij 2/3 van de zwachtel, gerekend vanaf de hielpunt
naar boven wijst en 1/3 naar bene­den;
- daarna een slag over de hielpunt en vervolgens om het enkelgewricht;
- de volgende slag naar boven over de enkelknobbels (men ziet nu weerszijden een
driehoek);
- volg de vorm van het been, houdt de spanning op de zwachtel;
- vlak onder de knieschijf een circulaire toer om de neergaande toer aan op te hangen;
- rol de zwachtel weer terug naar beneden, en zwachtel de opengebleven stukken, volg
hierbij de vorm van het been;
- het uiteinde van de zwachtel wordt met een pleister vastgemaakt;
- de tweede zwachtelrol wordt in de tegengestelde richting aangebracht, te beginnen aan de
buitenkant van de voet. Vervolgens wordt deze zwachtel als de eerste zwachtel
aangelegd.